MDDP
Senatorska 18a
00-082 Warszawa
tel. (+48) 22 322 68 88
biuro@mddp.pl
MAGDALENA MARCINIAK
Partner | Doradca podatkowy | Szef zespołu cen transferowych
Email: magdalena.marciniak@mddp.pl
Mob.: +48 665 746 360
MAGDALENA DYMKOWSKA
Partner
Email: magdalena.dymkowska@mddp.pl
Mob.: +48 501 108 261
autor opracowania
NAWIGACJA
Wstęp
Podatnicy prowadzący działalność w Polsce powinni pamiętać o obowiązkach z zakresu cen transferowych. Obowiązki te dotyczą głównie transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi. Transakcje realizowane przez podatników z podmiotami powiązanymi powinny być zawierane na zasadach rynkowych, zgodnie z zasadą arm’s length (zasadą ceny rynkowej).
Polskie przepisy dotyczące cen transferowych rozróżniają kilka rodzajów powiązań między stronami: kapitałowe (pośrednie lub bezpośrednie posiadanie co najmniej 25% kapitału w kontrolowanym podmiocie), menedżerskie, nadzorcze lub kontrolne (w tym efektywna zdolność do wpływania na kluczowe decyzje biznesowe podmiotu), związki rodzinne lub wynikające z relacji zatrudnienia lub własności.
Transakcje objęte obowiązkiem przygotowania lokalnej dokumentacji TP
Dokumentacja cen transferowych (Local File) powinna być przygotowywana dla transakcji jednego rodzaju zawartych z podmiotami powiązanymi, których wartość, pomniejszona o podatek od towarów i usług, przekracza poniższe progi dokumentacyjne w danym roku podatkowym:
10 mln PLN | – dla transakcji towarowej |
10 mln PLN | – dla transakcji finansowej |
2 mln PLN | – dla transakcji usługowej |
2 mln PLN | – dla transakcji innych niż określone w powyższych punktach |
2,5 mln PLN | – dla transakcji finansowej dokonywanej z podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową |
500 tys. PLN | – dla transakcji niefinansowej dokonywanej z podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową |
Progi dokumentacyjne są ustalane osobno dla:
- każdej transakcji kontrolowanej jednego rodzaju, niezależnie od przyporządkowania transakcji kontrolowanej do transakcji towarowych, finansowych, usługowych lub innych;
- strony kosztowej i przychodowej.
Dokumentacja Master File, Powiadomienie i Raportowanie Country by Country
Dokumentacja Master File jest obowiązkowa wyłącznie dla podmiotów objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym w ramach grupy kapitałowej, gdzie suma skonsolidowanych przychodów przekroczyła 200 mln PLN (za poprzedni rok podatkowy).
Powiadomienie CBC składane jest przez podmioty z grupy kapitałowej zobowiązanej do złożenia raportu Country-by-Country.
Publiczne Raportowanie CbC – nowe przepisy w Polsce: zgodnie z nowymi przepisami, jednostki, które spełniają określone warunki, muszą dodatkowo ujawniać informacje o zapłaconym podatku dochodowym i innych szczegółach podatkowych. Te przepisy nie zastępują dotychczasowych obowiązków raportowania do Szefa KAS, lecz je uzupełniają. Raporty muszą być złożone w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) i opublikowane na stronach internetowych.
Raportowanie Country-by-Country – jest obowiązkowe dla grup, które konsolidują sprawozdania finansowe, a suma skonsolidowanych przychodów w poprzednim roku podatkowym przekroczyła 3,25 mld PLN (jeśli grupa przygotowuje skonsolidowane sprawozdania finansowe w PLN) lub 750 mln EUR bądź ich równowartość (w innych przypadkach).
Obowiązki z zakresu cen transferowych
Obowiązki z zakresu cen transferowych (TP) na dany rok obejmują:
- Dokumentację Local file– zawiera opis podatnika oraz transakcji z podmiotami powiązanymi, które przekraczają progi dotyczące cen transferowych.
- Analizę porównawczą (benchmarking)– analiza, której celem jest weryfikacja rynkowego charakteru transakcji z podmiotem powiązanym.
- Oświadczenie o sporządzeniu dokumentacji cen transferowych– potwierdzenie, że ceny transferowe zostały ustalone na poziomie rynkowym. Od roku obrotowego 2022 jest to jeden dokument wypełniany wraz z formularzem TP-R, który trafia do urzędu skarbowego.
- Formularz TP-R(wraz z oświadczeniem TP) – to deklaracja zawierająca informacje o transakcjach z podmiotami powiązanymi za dany rok obrotowy. W formularzu należy wskazać rodzaj i wartość transakcji, wynik na transakcji oraz odniesienie tego wyniku do wyników analizy benchmarkingowej. Formularz TP-R zawiera również oświadczenie, że dokumentacja cen transferowych została sporządzona zgodnie ze stanem faktycznym, a ceny transferowe ustalono na warunkach, które zaakceptowałyby podmioty niepowiązane.
- Dokumentacja Master File– zawiera opis grupy podatnika, opis istotnych aktywów niematerialnych czy transakcje finansowych grupy.
- Raportowanie Country-by-Country– obejmuje informacje na temat grupy kapitałowej podmiotów.
- Powiadomienie CBC– zawiera wskazanie jednostki raportującej oraz państwa lub terytorium, do którego zostaną przekazane informacje o grupie kapitałowej.
Terminy ustawowe
Terminy ustawowe dla obowiązków dotyczących cen transferowych (TP) są następujące:
- Przygotowanie dokumentacji Local Fileoraz analiz benchmarkingowych – do 10 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.
- Złożenie informacji o cenach transferowych (formularz TP-R)wraz z oświadczeniem o sporządzeniu kompletnej dokumentacji Local File – do 11 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.
- Przygotowanie dokumentacji Master File– do 12 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.
- Złożenie raportu Country-by-Country (CBC)– do 12 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.
- Złożenie powiadomienia CBC– do 3 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.
Korekty cen transferowych
Podatnik ma prawo dokonać korekty cen transferowych, jeśli łącznie spełnione są określone warunki wskazane w ustawach. Nie każda korekta między podmiotami powiązanymi jest korektą cen transferowych.
Safe Harbour
Safe harbour to mechanizm uproszczonych zasad, które zwalniają podatników z obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych oraz przeprowadzania analizy cen transferowych Aby zakwalifikować się do „safe harbour”, dana transakcja musi spełniać określone warunki. Polskie przepisy dotyczące cen transferowych uznają regulacje „safe harbour” dla transakcji finansowych (pożyczek) oraz usług o niskiej wartości dodanej. Od 2022 roku także transakcja tzw. „czyste refaktury” podlega podobnym regulacjom jak „safe harbour.” Transakcje spełniające zasady „safe harbour” nie muszą być objęte dokumentacją Local file ani analizą benchmarkingową. Jednak podatnicy nie są zwolnieni z obowiązku zgłaszania tych transakcji w formularzu TP-R.
Uprzednie porozumienia cenowe (APA)
Najlepszym sposobem na zarządzanie ryzykiem związanym z cenami transferowymi, w tym ryzykiem doszacowania dodatkowego dochodu podlegającego opodatkowaniu, jest zawarcie Uprzedniego Porozumienia Cenowego (APA) z Szefem Krajowej Administracji Skarbowej w Polsce. APA umożliwia ustalenie z góry warunków transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, co pozwala na ograniczenie potencjalnych sporów podatkowych oraz zapewnienie zgodności z przepisami dotyczącymi cen transferowych.
Uprzednie porozumienia cenowe (APA) mogą dotyczyć transakcji, które nie zostały jeszcze zrealizowane lub transakcji, które są w toku w momencie składania wniosku o APA. Tego rodzaju umowa może zacząć obowiązywać najwcześniej od dnia złożenia wniosku o APA. Warto zaznaczyć, że zabezpiecza to podatnika przed ryzykiem związanym z przyszłymi transakcjami, umożliwiając ustalenie zasad cen transferowych jeszcze przed ich realizacją.
Uprzednie porozumienia cenowe (APA) mogą obowiązywać przez okres do pięciu lat. Po upływie tego czasu umowa może zostać przedłużona poprzez uproszczoną procedurę, o ile kluczowe elementy transakcji nie uległy istotnym zmianom. To rozwiązanie pozwala na dalsze korzystanie z wcześniej ustalonych zasad dotyczących cen transferowych, co sprzyja stabilności i przewidywalności w relacjach podatkowych.
W Polsce możliwe jest zawarcie jednostronnych, dwustronnych i wielostronnych uprzednich porozumień cenowych (APA).
Zwolnienia
W Polsce istnieją różne zwolnienia z obowiązków dokumentacyjnych w zakresie cen transferowych. Zwolnienia te dotyczą m.in.:
- transakcji realizowanych między podmiotami krajowymi, jeśli obie strony nie wykazują straty podatkowej i płacą podatek według standardowej stawki CIT lub PIT (nie korzystają ze zwolnienia podmiotowego, nie korzystają ze zwolnienia opodatkowania dochodów uzyskanych z działalności strefowej i określonej) – w decyzji o wsparciu);
- transakcji finansowych (pożyczek, kredytów lub obligacji) przy spełnieniu następujących warunków:
- oprocentowanie w transakcji ustalane jest w oparciu o bazową stopę procentową i marżę określoną w obwieszczeniu Ministra Finansów;
- nie przewidziano wypłaty innych niż odsetki opłat np. prowizji lub premii;
- pożyczka została udzielona na okres nie dłuższy niż 5 lat;
- poziom zobowiązań w trakcie roku nie przekracza 20 mln PLN;
- pożyczkodawca nie jest podmiotem z raju podatkowego;f
- usługi o niskiej wartości dodanej przy spełnieniu następujących warunków:
- narzut na kosztach wynosi nie więcej niż 5% w przypadku nabycia usług oraz nie mniej niż 5% w przypadku świadczenia usług;
- usługodawca nie jest podmiotem z raju podatkowego;
- usługodawca posiada kalkulację obejmującą rodzaj i wysokość kosztów, sposób i uzasadnienie wyboru kluczy alokacji oraz opis transakcji w tym analizę funkcji, aktywów i ryzyk;
- transakcji tzw. czystego refakturowania. Aby z niego skorzystać transakcja musi spełnić określone warunki:
- rozliczenie nie jest związane z inną transakcją kontrolowaną;
- rozliczenie musi nastąpić niezwłocznie po dokonaniu zapłaty na rzecz podmiotu niepowiązanego;
- podmiot powiązany nie może mieć miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu w raju podatkowym, oraz
- w przypadku zastosowania klucza alokacji podmiot powiązany musi posiadać odpowiednią kalkulację.
Dodatkowo w przypadku podmiotów powiązanych o statusie mikro lub małego przedsiębiorcy, lokalna dokumentacja cen transferowych może nie zawierać analizy cen transferowych. Przypomnijmy, że status mikro lub małego przedsiębiorcy zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców posiada podmiot, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych łącznie spełnia następujące warunki:
- zatrudnia odpowiednio poniżej 10 lub 50 pracowników;
- jego roczny obrót netto nie przekracza odpowiednio 2 lub 10 mln EUR, bądź suma aktywów jego bilansu nie przekracza odpowiednio 2 lub 10 mln EUR.
Należy pamiętać, że nawet przy skorzystaniu ze zwolnienia może okazać się, że dana transakcja musi zostać zaraportowana w formularzu TP-R. Dlatego możliwość zastosowania danego zwolnienia powinna być dokładnie przeanalizowana.
Spory dotyczące procedury wzajemnego uzgodnienia (MAP disputes)
W przypadku opodatkowania, które jest niezgodne z odpowiednią umową międzynarodową (Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (DTA), Konwencja o arbitrażu UE (AC)), można złożyć wniosek o MAP (Mutual Agreement Procedure). Wniosek o MAP powinien być złożony do Ministerstwa Finansów w Polsce.
Kary
Odpowiedzialność karno-skarbowa
Sankcje z tytułu niedopełnienia obowiązków z zakresu przygotowania lokalnej i grupowej dokumentacji cen transferowych przewidują kary finansowe w wysokości nawet do 29 milionów złotych (720 stawek dziennych). Odpowiedzialność w tym zakresie ponoszą osoby fizyczne odpowiedzialne za sprawy spółki oraz spółka jako podatnik, który
- nie sporządził lokalnej dokumentacji cen transferowych,
- sporządził dokumentację niezgodnie ze stanem rzeczywistym,
- nie złożył formularza TP-R,
- składając formularz TP-R wskazał dane niezgodne z dokumentacją cen transferowych lub niezgodne ze stanem rzeczywistym,
- nie złożył oświadczenia o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych,
- składając oświadczenie, wskazał informacje niezgodne ze stanem rzeczywistym.
Z kolei za wypełnienie obowiązków po terminie, zarówno w przypadku złożenia formularza TP-R czy sporządzenia dokumentacji, przewidziana jest niższa kara w wysokości do około 9,5 milionów złotych (240 stawek dziennych).
Odpowiedzialność podatkowa
Niedopełnienie obowiązków dokumentacyjnych powoduje również powstanie obowiązku zapłaty dodatkowego zobowiązania podatkowego. Dodatkowe zobowiązania może zostać nałożone, gdy organ uzna, że ceny stosowane w transakcjach wewnątrzgrupowych przez podatnika są niezgodne z zasadą ceny rynkowej.
Wyróżnia się trzy sankcyjne stawki podatkowe za stosowanie nierynkowych warunków transakcji:
- 10% dodatkowo oszacowanego dochodu podlegającego opodatkowaniu wynikającego z decyzji dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego;
- podwójne (20%), gdy spełnione są określone warunki;
- potrójne (30%), gdy spełnione są określone warunki.
Przepisy o cenach transferowych w Polsce w porównaniu do innych krajów są bardzo szczegółowe i restrykcyjne, a temat cen transferowych jest obszarem, który z roku na rok zyskuje na znaczeniu w prowadzonych kontrolach. Warto więc zadbać, aby obowiązki były wypełniane prawidłowo i na czas.