MDDP
Senatorska 18a
00-082 Warszawa
tel. (+48) 22 322 68 88
biuro@mddp.pl
IWANNA LEWKO
Menedżer | Doradca podatkowy
Email: iwanna.lewko@mddp.pl
Mob.: +48 503 974 625
autor opracowania
NAWIGACJA
Wstęp
Importowanie towarów z Ukrainy, podobnie jak z innych krajów spoza Unii Europejskiej, wymaga odpowiedniego przygotowania w zakresie procedur celnych i podatkowych. Przedsiębiorcy prowadzący import w Polsce powinni zapoznać się z dostępnymi uproszczeniami dotyczącymi rozliczenia VAT importowego, które mogą korzystnie wpłynąć na ich biznes, w tym jego płynność finansową. W Polsce istnieje bowiem możliwość skorzystania z uproszczonej procedury importowej, która pozwala na uniknięcie bezpośredniej zapłaty VAT w gotówce, jednak wymaga spełnienia określonych warunków formalnych.
Definicja
Import towarów, zgodnie z przepisami ustawy o VAT, jest rozumiany jako przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego (spoza UE) na terytorium Unii Europejskiej. W przypadku towarów importowanych z Ukrainy do Polski, to właśnie Polska staje się miejscem importu, jeśli towary wchodzą na terytorium UE przez Polskę.
Warto jednak pamiętać, że w sytuacji, gdy towary zostaną objęte jedną z procedur specjalnych, takich jak przykładowo uszlachetnianie czynne, składowanie celne, tranzyt czy wolny obszar celny, miejscem importu staje się to państwo, w którym towary przestaną podlegać tym procedurom. Oznacza to, że Polska będzie miejscem importu, jeśli towary zostaną wyprowadzone z procedury specjalnej właśnie w Polsce.
Standardowa procedura importowa
Podstawą opodatkowania VAT w imporcie jest wartość celna towarów powiększona generalnie o cło, a także o inne dodatkowe koszty, takie jak koszty prowizji, koszty opakowania, koszty transportu i ubezpieczenia oraz wszelkie należności z tytułu importu towarów, które organy celne mają obowiązek pobierać (również kwotę podatku akcyzowego, jeśli towary podlegają akcyzie). Poprawne ustalenie podstawy opodatkowania VAT jest bezpośrednio powiązane z poprawnym ustaleniem wartości celnej towarów i należnościami celnymi. Ponadto należy zadbać o odpowiednie archiwizowanie dokumentów celnych, aby w przypadku kontroli podatkowej zapewnić firmie do nich dostęp.
Co do zasady momentem powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu towarów jest moment powstania długu celnego. Z kolei dług celny powstaje zasadniczo w wyniku objęcia towarów procedurą dopuszczenia do obrotu, w związku z uprzednio przyjętym zgłoszeniem celnym (jednakże w przypadku zastosowania procedur specjalnych mogą obowiązywać szczegółowe zasady dotyczące powstania długu celnego). Co istotne, dług celny może powstać również w przypadku niewypełnienia określonych warunków i obowiązków celnych.
W standardowej procedurze importowej, podatnik musi zapłacić VAT należny w ciągu 10 dni od daty powiadomienia przez organ celny. Po zapłacie VAT z tytułu importu, przedsiębiorca ma prawo do jego odliczenia (odzyskania) na zasadach ogólnych w deklaracji VAT (zasadniczo za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy). Jednak efektywne odzyskanie VAT zapłaconego od importu poprzez odliczenie podatku w deklaracji VAT może być procesem długotrwałym, co może negatywnie wpłynąć na płynność finansową przedsiębiorstwa. W niektórych przypadkach od momentu zapłaty VAT do jego odzyskania może minąć nawet kilka miesięcy.
Odliczenie podatku VAT importowego
Po zapłaceniu VAT przedsiębiorca ma możliwość odzyskania podatku poprzez złożenie deklaracji VAT. Odzyskanie VAT może zająć do 60 dni od złożenia deklaracji, a dodatkowo urząd skarbowy ma prawo przeprowadzić czynności sprawdzające, co może wydłużyć cały proces. W konsekwencji przedsiębiorca musi liczyć się z tym, że na odzyskanie VAT importowego może czekać około trzech miesięcy lub nawet dłużej, co wiąże się z zamrożeniem środków finansowych.
Procedura uproszczona
Alternatywą dla standardowej procedury importowej jest procedura uproszczona, która pozwala na bezgotówkowe rozliczenie VAT. Zgodnie z art. 33a ustawy o VAT, importer może rozliczyć VAT należny bezpośrednio w deklaracji VAT, jednocześnie wykazując podatek naliczony.
Dzięki uproszczonej procedurze przedsiębiorca nie musi wpłacać VAT z tytułu importu do urzędu celnego, a następnie czekać na jego zwrot. Wystarczy, że VAT zostanie wykazany w deklaracji, co eliminuje konieczność zaangażowania dodatkowych środków finansowych. Oznacza to, że import towarów pozostaje neutralny zarówno pod względem VAT (zakładając pełne prawo do odliczenia VAT), jak i przepływów pieniężnych.
Warunki stosowania uproszczeń w imporcie
Zastosowanie uproszczonej procedury w imporcie wiąże się ze spełnieniem szeregu warunków formalnych jeszcze przed rozpoczęciem importu.
a) Rejestracja VAT
Przedsiębiorca musi być zarejestrowany jako podatnik VAT w Polsce przed rozpoczęciem procedury importowej (rejestracja VAT może trwać ok. 2-4 tygodnie).
b) Wymagane dokumenty
Przed planowanym importem przedsiębiorca powinien dostarczyć do właściwego urzędu celno-skarbowego niezbędne dokumenty potwierdzające zamiar skorzystania z tej procedury i fakt spełnienia warunków do jej zastosowania.
W ramach dostarczanej dokumentacji do urzędu celno-skarbowego należy przesłać:
- potwierdzenie rejestracji jako podatnik VAT czynny;
- zaświadczenie o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa, przekraczających odrębnie z każdego tytułu, w tym odrębnie w każdym podatku, odpowiednio 3% kwoty należnych składek i należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach (udział zaległości w kwocie składek lub podatku ustala się w stosunku do kwoty należnych wpłat za okres rozliczeniowy, którego dotyczy zaległość).
Zamiast powyższych dokumentów podatnik może złożyć pisemne oświadczenie potwierdzające zarówno brak zaległości podatkowych, jak i zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz fakt zarejestrowania jako podatnik VAT czynny. Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.
Aby zachować prawo do rozliczania VAT w procedurze uproszczonej, podatnik powinien co pół roku składać zaświadczenia lub pisemne oświadczenia o braku zaległości podatkowych i zaległości w ZUS.
c) Korzystanie z usług agencji celnej
Dodatkowo podatnik powinien dokonywać odpraw celnych za pośrednictwem przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego w rozumieniu przepisów celnych – zazwyczaj jest to agencja celna. Warunek ten nie ma zastosowania jedynie w przypadku, gdy podatnik posiada status upoważnionego przedsiębiorcy AEO (art. 38 unijnego kodeksu celnego) lub posiada pozwolenie na stosowanie uproszczenia (art. 166 i art. 182 unijnego kodeksu celnego).
W związku z faktem, że w większości przypadków importu dokonuje agencja celna, będąca często przedstawicielem pośrednim, z tytułu importu towarów powstaje odpowiedzialność solidarna importera i agencji celnej. Dlatego bardzo ważne jest, żeby precyzyjnie ustalić z agencją celną, jak będzie wyglądała współpraca i podział odpowiedzialności w trakcie stosowania uproszczenia importowego. Warto także zadbać o odpowiednią umowę z agencją celną, w tym o jasny podział obowiązków i odpowiedzialności stron.
d) Ujęcie importu w składanej deklaracji VAT
Kolejnym istotnym warunkiem jest późniejsze prawidłowe rozliczenie importu towarów w deklaracji VAT.
Rozliczenia importu należy dokonać w deklaracji VAT składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów. Najpóźniej musi to nastąpić w terminie 4 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów (w ramach korekty).
Nierozliczenie importu w deklaracji VAT w powyższym terminie 4 miesięcy, powoduje utratę prawa do rozliczenia tego importu towarów w procedurze uproszczonej. Wiążę się to z obowiązkiem zapłaty VAT należnego z tytułu importu towarów wraz z odsetkami za zwłokę.
Podsumowanie
W przypadku importu towarów z Ukrainy do Polski istnieje kilka możliwości rozliczenia importu towarów. Standardowa procedura wiąże się z koniecznością zapłaty VAT w gotówce i oczekiwania około 3 miesięcy lub dłużej po imporcie towarów na jego odzyskanie w ramach procedury zwrotu podatku VAT.
Procedura uproszczona pozwala na bezgotówkowe rozliczenie VAT w imporcie, co może być korzystne m.in. z punktu widzenia płynności finansowej przedsiębiorcy. Jednakże należy pamiętać, że zastosowanie uproszczenia wiąże się także z obowiązkiem spełnienia szeregu warunków formalnych, takich jak wcześniejsza rejestracja VAT, dostarczenie odpowiednich dokumentów oraz ewentualne korzystanie z usług przedstawiciela celnego.