ALICJA BIEŃ & ALICJA TARKOWSKA KANCELARIE ADWOKACKIE & KANCELARIE PARTNERSKIE
Pawilońska 47
91-487 Łódź, Polska
tel. +48 42 630 40 10
fax +48 42 630 97 00
kancelaria@alicjabien.pl
autor opracowania
NAWIGACJA
Informacje podstawowe
Leasing to rodzaj umowy oraz usługi finansowej, z której przedsiębiorcy bardzo chętnie korzystają, ponieważ umożliwia sfinansowanie zakupu przedmiotów niezbędnych do prowadzenia przedsiębiorstwa.
Często potocznie zawarcie umowy leasingu określa się sformułowaniem „wziąć coś w leasing”. Wziąć w leasing można zasadniczo wszystko, niemniej jednak najpopularniejszy jest leasing ruchomości – począwszy od samochodów, maszyn przemysłowych, rolniczych, a kończąc na komputerach.
Przedsiębiorca, który zawiera umowę leasingu zobowiązany jest do zapłaty leasingodawcy (właścicielowi przedmiotu objętego leasingiem, który został nabyty w celu realizacji umowy leasingu), określoną kwotę co miesiąc, przez określony przez strony czas. Po upływie czasu trwania leasingu jest możliwy wykup przedmiotu leasingu.
Umowa leasingu wymaga zachowania formy dokumentowej.
Podstawa prawna: art. 7092 Kodeksu Cywilnego (1)
Przedmiot umowy leasingu i jej strony
Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.
W umowie leasingu występują zatem następujące strony:
- Leasingodawca/finansujący – to przedsiębiorca, który kupuje (nabywa) przedmiot leasingu (np. maszynę, samochód) i następnie przekazuje przedmiot korzystającemu. Przez czas trwania umowy leasingu przedmiot leasingu pozostaje własnością leasingodawcy.
- Leasingobiorca/korzystający – osoba korzystająca z przedmiotu leasingu i płacąca za to korzystanie wynagrodzenie pieniężne w ustalonych ratach. Leasingobiorca nie jest więc właścicielem rzeczy, z której korzysta w ramach leasingu.
Zazwyczaj zawarcie umowy leasingu odbywa się w następujący sposób (przykładowa sytuacja):
- Przyszły korzystający (np. producent mebli) wybiera odpowiednie maszyny u producenta
i ustala warunki ich sprzedaży leasingodawcy; - Na podstawie wcześniejszych ustaleń przyszły korzystający umawia się z leasingodawcą co do treści umowy leasingu;
- Finansujący (czyli leasingodawca) nabywa rzecz od zbywcy na warunkach i za cenę uzgodnioną z nim wcześniej przez korzystającego i zawiera umowę leasingu.
Rodzaje leasingu
Przedsiębiorca spotkać się może z dwoma rodzajami leasingu: leasingiem operacyjnym oraz leasingiem finansowym. Aby omówić różnicę między tymi dwoma rodzajami leasingu, warto przybliżyć dwa pojęcia:
- Amortyzacja – koszty, związane z utratą na wartości rzeczy, który jest przedmiotem leasingu.
- Odpisy amortyzacyjne – możliwość uznania wyżej opisanej amortyzacji jako dodatkowych kosztów dla przedsiębiorcy (kosztów uzyskania przychodu wpływających na wysokość płaconych podatków).
Wyróżnia się zatem następujące rodzaje leasingu:
- Leasing operacyjny
W jego przypadku przedmiot umowy leasingu znajduje się w ewidencji środków trwałych leasingodawcy (finansującego), który dokonuje odpisów amortyzacyjnych i ponosi wszystkie koszty (utrzymania, napraw, ubezpieczenia, podatki). Raty leasingowe stanowią dla niego koszt uzyskania przychodu. Wykup przedmiotu leasingu możliwy jest po zakończeniu umowy.
- Leasing finansowy
W przypadku natomiast leasingu finansowego, przedmiot umowy znajduje się w ewidencji środków trwałych leasingobiorcy (korzystającego), który dokonuje odpisów amortyzacyjnych, a kosztem uzyskania przychodu jest dla niego część finansowa rat leasingowych. Leasingobiorca ma zagwarantowane przeniesienie prawa własności przedmiotu po zakończeniu umowy leasingowej i ponosi koszty jego utrzymania, ubezpieczenia oraz związane z nimi podatki i inne opłaty.
Dodatkowo, występuje podział na:
- Leasing bezpośredni – Leasing, w którym sam producent jednocześnie wytwarza produkty (przedmioty) i jest leasingodawcą, który oddaje w leasing przedmioty produkcji leasingobiorcy do użytkowania w zamian za zapłatę czynszu leasingowego.
- Leasing pośredni – między producentem, a korzystającym z przedmiotu leasingu pojawia się pośrednik (leasingodawca – wyspecjalizowana firma leasingowa lub bank), który nie produkuje np. samochodów, maszyn, a jedynie nabywa je od producenta i następnie oddaje korzystającemu do używania.
Prawa i obowiązki stron umowy leasingu
Leasingodawca (finansujący), jeśli nie jest producentem, nabywa rzecz od oznaczonego zbywcy i na warunkach określonych w umowie leasingu. Musi następnie wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę. Razem z rzeczą finansujący powinien wydać korzystającemu odpis (kopię) umowy ze zbywcą (np. umowy sprzedaż samochodu) oraz odpisy innych dokumentów (np. gwarancji).
Leasingobiorca (korzystający):
- Ma przede wszystkim obowiązek zapłacenia wynagrodzenia, w uzgodnionych ratach. Ważne jest to, aby raty były płatne w terminie, ponieważ jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, wówczas leasingodawca ma możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym (pod warunkiem wcześniejszego wezwania korzystającego do zapłaty zaległych rat).
- Leasingobiorca ma obowiązek używania rzeczy i pobierania pożytków w sposób określony w umowie – jeśli to nie jest określone w umowie, to korzystający używa rzeczy tylko w sposób odpowiadający jej przeznaczeniu. Musi utrzymywać rzecz w należytym stanie oraz przeprowadzać wszelkie naprawy i konserwacje, aby nie pogarszać stanu rzeczy.
- Korzystający nie może oddać przedmiotu leasingu osobie trzeciej do korzystania bez zgody finansującego, przy czym do takiego korzystania przez osobę trzecią nie zalicza się używanie rzeczy przez pracownika. Jeśli korzystający naruszy tę zasadę, wówczas finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.
- Umowa leasingu określać powinna, która ze stron ponosi koszty ubezpieczenia przedmiotu leasingu (np. samochodu) od jego utraty.
- Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw. Finansujący ma prawo zweryfikować stan przedmiotu leasingu.
- Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić zmian w przedmiocie leasingu.
Zakończenie umowy leasingu
Zazwyczaj umowa leasingu ulega rozwiązaniu na skutek upływu czasu, na jaki została zawarta. Są jednak szczególne przypadki, kiedy leasing może zakończyć się wcześniej.
- Jeśli przedmiot leasingu został utracony wskutek okoliczności, za które leasingodawca nie ponosi odpowiedzialności, wówczas umowa leasingu wygasa. Wówczas finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat (pomniejszonych zazwyczaj o kwoty uzyskane z tytułu ubezpieczenia).
- Jeśli korzystający nieprawidłowo korzysta z przedmiotu leasingu lub nie utrzymuje jej w prawidłowym stanie, mimo upomnienia ze strony finansującego, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.
- Jeśli przedmiot leasingu został oddany osobie trzeciej do używania, wówczas finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.
- Jeśli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, wówczas leasingodawca ma możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym (pod warunkiem wcześniejszego wezwania korzystającego do zapłaty zaległych rat i bezskuteczności tego wezwania – tj. braku zapłaty).
Bardzo ważne jest to, że jeśli korzystający wypowie umowę leasingu przez okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi korzystający, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat.
Co sie dzieje z przedmiotem umowy leasingu po upływie okresu leasingu?
Po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego możliwe są następujące opcje:
- Zwrot przedmiotu leasingodawcy – leasingobiorca zwraca przedmiot leasingu firmie leasingowej;
- Przedłużenie umowy leasingowej – leasingobiorca może zdecydować się na przedłużenie leasingu na ten sam lub inny okres, często na korzystniejszych warunkach, np. za niższą miesięczną opłatą;
- Zakup przedmiotu leasingu – leasingobiorca ma możliwość wykupienia przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy, zazwyczaj za ustaloną wcześniej kwotę, która odpowiada wartości rynkowej przedmiotu lub jego wartości resztkowej (rezydualnej).
W leasingu finansowym przedmiot leasingu jest bardziej zbliżony do sprzedaży na raty, ponieważ leasingobiorca pokrywa znaczną część lub całą wartość przedmiotu w trakcie trwania umowy.
Po zakończeniu leasingu finansowego możliwe są następujące opcje:
- Przeniesienie własności – W większości przypadków leasingobiorca nabywa prawo do własności przedmiotu po zapłacie ostatniej raty leasingowej. Jest to często uwzględnione w umowie jako formalność po zakończeniu okresu leasingu, za symboliczną kwotę (np. 1 zł).
- Zwrot przedmiotu (rzadko) – W niektórych przypadkach leasingobiorca może zrezygnować z prawa do wykupu i zwrócić przedmiot leasingu leasingodawcy, chociaż taka sytuacja jest rzadsza niż w leasingu operacyjnym.
Umowa leasingu w praktyce
Kodeks cywilny określa podstawowe zasady umowy leasingu. W praktyce jednak, umowy leasingu są bardziej szczegółowe. Należy zatem zwracać szczególną uwagę na to, jakie konkretnie warunki są w umowie umieszczone, a także zapoznać się dokładnie nie tylko z samą umową, ale również z Ogólnymi Warunkami Umów, które są stosowane powszechnie przez firmy leasingowe.
(1)
Art. 7092 zmieniony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 2025 r. (Dz.U.2025.769) zmieniającej nin. ustawę z dniem 13 lipca 2025 r.