ALICJA BIEŃ & ALICJA TARKOWSKA KANCELARIE ADWOKACKIE & KANCELARIE PARTNERSKIE
Pawilońska 47
91-487 Łódź, Polska
tel. +48 42 630 40 10
fax +48 42 630 97 00
kancelaria@alicjabien.pl
autor opracowania
NAWIGACJA
Ogólne informacje
Patent jest prawem własności przemysłowej, które przyznaje jego posiadaczowi wyłączne prawo do korzystania z opatentowanego wynalazku. Patent daje jego posiadaczowi prawo do decydowania, czy wynalazek może być wykorzystywany przez osoby trzecie, a również w jaki sposób. W zamian właściciel patentu ujawnia publicznie informacje techniczne o wynalazku w opublikowanym dokumencie patentowym.
Patenty są udzielane na cztery kategorie wynalazków:
– produkty (fragmenty organizmów żywych, substancje itp.);
– urządzenia (narzędzia, maszyny);
– metody (metoda wytwarzania produktu, metoda pomiaru itp.);
– zastosowania (nowe zastosowania istniejących produktów).
Ważne! Wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub moralnością, nie mają zdolności patentowej.
Wynalazek biotechnologiczny
Wynalazek biotechnologiczny jest szczególnym rodzajem wynalazku.
Wynalazkami biotechnologicznymi są wynalazki, które dotyczą produktu składającego się z materiału biologicznego lub zawierającego go, lub sposobu, w jaki materiał biologiczny jest wytwarzany, przetwarzany lub wykorzystywany, w szczególności:
– jest to materiał biologiczny wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska lub wyprodukowany za pomocą metody technicznej, nawet jeśli istniał wcześniej w naturze
– jest to element wyizolowany z ciała ludzkiego lub w inny sposób wytworzony za pomocą procesu technicznego, w tym sekwencja lub częściowa sekwencja genu, nawet jeśli struktura tego elementu jest identyczna ze strukturą elementu naturalnego
– dotyczą roślin lub zwierząt, jeżeli techniczna możliwość zastosowania wynalazku nie jest ograniczona do określonej odmiany roślin lub rasy zwierząt.
Patent na wynalazek, który dotyczy sposobu wytwarzania obejmuje także wytwory uzyskane bezpośrednio tym sposobem.
Patent na wynalazek, dotyczący użycia substancji stanowiącej część stanu techniki do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie, obejmuje także wytwory specjalnie przygotowane zgodnie z wynalazkiem do takiego zastosowania.
Kryterium uzyskania ochrony
Aby wynalazek mógł zostać opatentowany, musi spełniać trzy kryteria:
– wynalazek musi być nowy, tzn. nic identycznego nie zostało kiedykolwiek udostępnione publicznie, w jakikolwiek sposób (pisemnie, ustnie, za pomocą…), gdziekolwiek i kiedykolwiek. Nie może też odpowiadać treści patentu, który został zgłoszony, ale nie został jeszcze opublikowany;
– wynalazek musi zawierać poziom wynalazczy, tzn. nie może być oczywisty dla osoby biegłej w sztuce;
– wynalazek musi nadawać się do przemysłowego zastosowania, tzn. może być wykorzystany lub wykonany w każdym rodzaju przemysłu, w tym w rolnictwie (co wyklucza np. dzieła sztuki lub rzemiosła).
Jeśli wynalazek został udostępniony publicznie, nie będzie miał zdolności patentowej, ponieważ został pozbawiony wymogu nowości. Ujawnienie może nastąpić m.in. poprzez wprowadzenie do obrotu produktów opartych na wynalazku lub wystawienie go na publicznej wystawie.
Aby uzyskać patent, należy złożyć wniosek do odpowiedniego urzędu patentowego. Od momentu złożenia tego wniosku uzyskujesz czasowe prawo do ochrony wynalazku, które trwa do momentu uzyskania patentu, czyli do momentu podjęcia przez urząd patentowy decyzji o jego udzieleniu.
Czas trwania ochrony patentowej wynosi 20 lat od daty zgłoszenia wynalazku.
Uzyskując patent, nabywa się wyłączne prawo do korzystania z wynalazku w celach komercyjnych lub zawodowych na terenie całej Polski. Należy pamiętać, że możliwe jest również dokonywanie indywidualnych zgłoszeń krajowych w urzędach patentowych poszczególnych państw.
Oprócz poziomu krajowego istnieje możliwość zgłoszenia wynalazku na poziomie regionalnym i międzynarodowym.
Na co nie może być udzielony patent?
Za wynalazki nie uważa się m.in. odkryć, teorii naukowych i metod matematycznych, wytworów o charakterze czysto estetycznym, schematów, zasad i metod przeprowadzania procesów umysłowych, prowadzenia gier lub prowadzenia działalności gospodarczej, programów komputerowych i prezentacji informacji. Grupa ta obejmuje również odmiany roślin lub rasy zwierząt, jak również czysto biologiczne metody otrzymywania roślin lub zwierząt oraz produkty otrzymane tymi metodami, a także metody leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi, jak również metody diagnozowania ludzi lub zwierząt.
Ochrona na poziomie pozakrajowym
Patent europejski i ochronę regionalną można uzyskać w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO) w Monachium. Zgłoszenie daje możliwość uzyskania patentu europejskiego w 38 krajach członkowskich Europejskiej Organizacji Patentowej. Ważność patentu europejskiego musi być jednak potwierdzona w krajowych urzędach patentowych i należy wnieść opłatę – jest to tzw. walidacja patentu europejskiego. Wniosek o uznanie ważności patentu należy złożyć w urzędach patentowych krajów, w których chciałoby się, aby patent był ważny w ciągu 3 miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy (EPO) informacji o udzieleniu patentu europejskiego. Należy pamiętać, że szczegółowe wymogi procedury walidacji patentu europejskiego różnią się w poszczególnych krajach.
Na poziomie międzynarodowym procedura składa się z dwóch etapów. Najpierw należy złożyć wniosek w Biurze Międzynarodowym Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w Genewie. Jedno zgłoszenie może dotyczyć nawet 152 krajów. Następnie należy dokonać zgłoszenia wynalazku w krajach wskazanych powyżej.
Zgłoszenie i rejestracja patentu
Zgłoszenie wynalazku może nastąpić stacjonarnie, listownie, elektronicznie – Na platformie usług elektronicznych urzędu patentowego RP.
Oczywiście, zawsze można skorzystać z pomocy pełnomocnika – nim może być rzecznik patentowy, radca prawny, adwokat, a także osoba świadcząca usługi transgraniczne w rozumieniu ustawy o rzecznikach patentowych. Jeśli zgłaszającym jest osoba fizyczna, może to także być np., rodzic lub małżonek.
Zgłoszenie uważa się za dokonanie w tym samym dniu, w którym wpłynęło do urzędu.
Urząd Patentowy może na wniosek zgłaszającego wydać mu dowód pierwszeństwa (dowód, że dokonało się zgłoszenia wynalazku), co ma sens w przypadku, gdy o ochronę podobnych wynalazków ubiega się kilka osób.
Co powinno zawierać takie zgłoszenie?
– podanie zawierające oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu;
– opis zgłaszanego wynalazku;
– zastrzeżenie patentowe zawierające zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku;
– skrót opisu wynalazku oraz jego charakterystyczne techniczne cechy;
– rysunki, jeśli są potrzebne do zrozumienia wynalazku.
Jeśli zgłoszenie zawiera wszystkie potrzebne elementy, Urząd nadaje mu datę.
Dokumenty, które powinny zostać załączone:
– dowód pierwszeństwa wraz z oświadczeniem o podstawie korzystania z takiego pierwszeństwa;
– wykaz twórców
– opis oraz zastrzeżenie podpisane przez zgłaszającego, także skrót opisu;
– zastrzeżenia patentowe określające zastrzegany wynalazek i zwarty w nim wkład technicznych;
– poświadczenie instytucji depozytowej o zdeponowaniu materiału biologicznego;
W razie braku formalnych, Urząd wezwie zgłaszającego do ich usunięcia w terminie wyznaczonym.
Jeśli zgłaszasz wynalazek elektronicznie to opłaty wynoszą 500 złotych, zamiast 550 zł w przypadku listownego zgłoszenia. Także 25 zł za każdą stronę z rysunkami, zastrzeżeniami… jeśli stron jest ponad 20. Wnosi się je na konto urzędu patentowego.
W razie oświadczenia o korzystaniu z pierwszeństwa do opłat dodaje się jeszcze 100 złotych.
W przypadku korzystania z pełnomocnika także powinna być zrobiona opłata skarbowa w wysokości 17 zł na konto miasta stołecznego Warszawy.
W terminie 9 miesięcy od daty pierwszego prawidłowego zgłoszenia zgłaszający otrzyma sprawozdanie o stanie techniki wynalazku, na które będzie się powoływał urząd.
Zgłoszenie wynalazku ukazuje się w Biuletynie Urzędu Patentowego, żeby każdy mógł się zapoznać z jego opisem oraz ewentualnie zgłosić jakieś uwagi. Jeśli zgłaszający składa wniosek o wcześniejsze ogłoszenie, to wymaga to dodatkowej opłaty w wysokości 60 złotych.
Urząd publikuje zgłoszenie w ciągu 18 miesięcy od daty pierwszeństwa do uzyskania patentu.
Urząd przeanalizuje zgłoszenie zgłaszającego, aby sprawdzić, czy spełnia ono warunki uzyskania patentu oraz oceni ewentualne poprawki wprowadzone przez osobę zainteresowaną. Mianowicie, urząd będzie oceniał według kryterium nowości wynalazku oraz możliwości jego zastosowania przemysłowego. Podczas badania urząd korzysta z dostępnych mu materiałów, ale także może prosić o dodatkowe dokumenty lub rysunki. Oceniona zostanie także jednolitość zgłoszenia, a mianowicie, czy obejmuje ono jeden wynalazek, w przypadku gdy ten warunek nie zostaje spełniony, zgłaszający może zostać poproszony o rozdzielenie zgłoszeń.
Nie ma tutaj określonego terminu, ale urząd będzie się starał o jak najszybsze rozpatrzenie zgłoszenia.
Urząd wydaje decyzję odmowną, jeśli:
– nie uznaje przedmiotu zgłoszenia za wynalazek;
– nie uznaje przedmiotu zgłoszenia za nowy wynalazek;
– wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego;
– wynalazek nie nadaje się do przemysłowego zastosowania;
– zgłoszony wynalazek jest wyłączony spod ochrony;
– wynalazek nie został przedstawiony w sposób ujawniający wszystkie istotne dane tego wynalazku;
– zgłaszający nie jest uprawniony do patentu.
Urząd zawiadomi zgłaszającego o wszystkich ustalonych okolicznościach i dowodach oraz umożliwi wypowiedzenie się odnośnie całości przeciwstawionego materiału. Gdy zgłaszający się zgodzi z całością zarzutów, to może jeszcze w wyznaczonym terminie wprowadzić do zgłoszenia poprawki, które usuną przeszkody udzielenia patentu.
Decyzja o udzieleniu patentu jest wydawana w przypadku spełniania wszystkich warunków wymaganych do uzyskania patentu. Natomiast trzeba także uiścić opłatę za pierwszy okres ochrony obejmujący pierwsze 3 lata w wysokości 480 złotych w ciągu 3 miesięcy od daty doręczenia wezwania.
Urząd może także umorzyć postępowanie, w razie, gdy zgłaszający rezygnuje z postępowania lub nie zastosuje ssie do wezwania w terminie przypisanym (np., gdy urząd wzywa do poprawienia braków formalnych).
Po uiszczeniu opłaty za pierwszy okres ochronny, urząd patentowy nadaje numer patentu i wpisuje wynalazek do publicznego rejestru patentowego.
Udzielenie patentu odbywa się poprzez wydanie dokumentu patentowego, który obejmuje opis wynalazku, zastrzeżenie patentowe i rysunki. Opis zawiera w szczególności: numer patentu, datę i numer zgłoszenia, datę ogłoszenia o zgłoszeniu, symbol międzynarodowej klasyfikacji patentowej, tytuł wynalazku, nazwisko, imię lub nazwa uprawnionego, nazwisko o oraz imię twórcy. Opis ten jest publikowany przez Urząd w wiadomościach urzędu patentowego. Od daty publikacji każdy w ciągu 6 miesięcy jeszcze może zgłosić sprzeciw do decyzji. Jeśli uprawniony uzna go za zasadny, to Urząd uchyli prawo ochronne i umorzy postepowanie, natomiast w przypadku nie odniesienia się do sprzeciwu lub uznania go za niezasadny, Prezes Urzędu Patentowego wyznaczy eksperta do rozpatrzenia sprawy.
Za publikację informacji o udzielonym patencie powinna zostać uiszczona opłata na konto Urzędu Patentowego w wysokości 90 złotych oraz 10 złotych od każdej następnej strony, jeśli obojętność opisu przekracza już 10 stron.
Czas trwania patentu wynosi 20 lat od dokonania zgłoszenia w Urzędzie.