MDDP
Senatorska 18a
00-082 Warszawa
tel. (+48) 22 322 68 88
biuro@mddp.pl
BARTOSZ BOGDAŃSKI
Partner | Doradca podatkowy
Email: bartosz.bogdanski@mddp.pl
Mob.: +48 660 440 140
IWANNA LEWKO
Menedżer | Doradca podatkowy
Email: iwanna.lewko@mddp.pl
Mob.: +48 503 974 625
autor opracowania
Wstęp
Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) jest jednym z podatków uzupełniających system podatkowy w Polsce i co do zasady jest nakładany na czynności związane z obrotem nieprofesjonalnym. W niektórych przypadkach obciąża on jednak działalność gospodarczą i najczęściej jest stosowany w sytuacjach, gdy przepisy przewidują zwolnienia z podatku VAT.
Z perspektywy przedsiębiorców, w tym inwestorów zagranicznych, takich jak przedsiębiorcy z Ukrainy, istotne jest zrozumienie zasad jego stosowania oraz sytuacji, w których podatek ten może mieć wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności jaki może mieć wpływ na koszty transakcji.
Poniżej omówimy kluczowe zagadnienia związane z podatkiem PCC, jego zastosowaniem, a także przyjrzymy się, jak może on wpływać na transakcje realizowane przez inwestorów zagranicznych.
Czym jest podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)?
Podatek PCC nakładany jest na niektóre czynności prawne, które zostały wskazane wprost polskiej ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Do takich czynności należą m.in.:
- Umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych, w tym nieruchomości;
- Umowy pożyczki;
- Ustanowienie hipoteki;
- Ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności;
- Umowy depozytu nieprawidłowego;
- Umowy spółki.
W przypadku inwestorów zagranicznych, zwłaszcza z Ukrainy, podatek PCC staje się istotny w kontekście nabywania nieruchomości, udziałów w spółkach czy też zawierania umów pożyczek poza systemem bankowym. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku zarówno miejsce zawarcia umowy, jak i miejsce położenia nieruchomości lub rzeczy będących przedmiotem transakcji.
Czynności prawne podlegają opodatkowaniu PCC w Polsce, pod warunkiem, że ich przedmiotem są:
- rzeczy lub prawa majątkowe znajdujące się lub wykonywane na terytorium Polski;
- rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku, gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Polski i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Polski.
W przypadku umowy spółki oraz jej zamiany podlega ona opodatkowaniu podatkiem PCC, jeżeli w chwili dokonania czynności na terytorium Polski znajduje się:
- w przypadku spółki osobowej – siedziba tej spółki;
- w przypadku spółki kapitałowej – rzeczywisty ośrodek zarządzania albo siedziba tej spółki (jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie znajduje się na terytorium innego państwa członkowskiego).
Co istotne, podatek PCC nie ma zastosowania do transakcji objętych podatkiem VAT, co oznacza, że co do zasady transakcje handlowe w obrocie profesjonalnym mogą być wyłączone z jego zakresu, jeżeli są objęte opodatkowaniem VAT. Dotyczy to w szczególności nabywania nieruchomości w Polsce, w sytuacji, kiedy sprzedaż nieruchomości podlega opodatkowaniu VAT (zarówno w przypadku zastosowania VAT według stawki 23% jak i 8%)
Kiedy i kto płaci podatek PCC?
Podatnikami PCC są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które są stronami czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu. Podstawową zasadą jest to, że podatek płaci strona nabywająca – np. kupujący przy umowie sprzedaży nieruchomości, obdarowany w przypadku darowizny, czy też pożyczkobiorca przy umowie pożyczki.
Warto podkreślić, że co do zasady obowiązek podatkowy w PCC powstaje w momencie dokonania czynności prawnej (np. w chwili zawarcia umowy). Od tego momentu podatek należy wpłacić w ciągu 14 dni do urzędu skarbowego bez wezwania. W tym samym terminie należy złożyć deklarację PCC-3.
W przypadku niektórych czynności, jak np. zawarcie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego, podatek zostanie pobrany przez notariusza, który następnie przekaże go do urzędu skarbowego.
Stawki podatku PCC
Stawki podatku od czynności cywilnoprawnych zależą od rodzaju transakcji. Obecnie obowiązujące stawki wynoszą np.:
- 2% – m.in. przy umowach sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, użytkowania wieczystego oraz spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego;
- 1% – od sprzedaży innych praw majątkowych, np. udziałów w spółkach;
- 0,5% – od umowy pożyczki lub umowy spółki;
Trzeba pamiętać, że brak zapłaty tego podatku w przypadku umów pożyczki może skutkować zastosowaniem stawki sankcyjnej w wysokości 20% PCC w przypadku, gdy strony powołują się na tą umowę.
Inwestorzy powinni również pamiętać o tym, że w niektórych sytuacjach, zwłaszcza w przypadku nabywania większej liczby nieruchomości mieszkalnych, mogą obowiązywać wyższe stawki podatku PCC. Przy zakupie szóstego i kolejnych lokali mieszkalnych, wybudowanych na jednej nieruchomości gruntowej, stawka podatku wynosi 6%. Jest to istotne dla przedsiębiorców, którzy planują inwestycje na rynku nieruchomości w Polsce.
Podsumowanie
Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) jest podatkiem, który może obciążyć inwestorów zagranicznych planujących prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce i w tym celu planujących założenie spółki, kupno nieruchomości bądź zaciągnięcie pożyczki poza systemem bankowym. Kluczowe jest zrozumienie, które transakcje są opodatkowane PCC, jakie obowiązki podatkowe wynikają z zawarcia umowy oraz jakie stawki podatku mają zastosowanie do poszczególnych czynności.
W przypadku wątpliwości dotyczących rozliczeń PCC, warto zasięgnąć porady specjalistów podatkowych, aby upewnić się, że wszelkie transakcje są prawidłowo opodatkowane, a obowiązki wobec organów podatkowych zostały spełnione.