ALICJA BIEŃ & ALICJA TARKOWSKA KANCELARIE ADWOKACKIE & KANCELARIE PARTNERSKIE
Pawilońska 47
91-487 Łódź, Polska
tel. +48 42 630 40 10
fax +48 42 630 97 00
kancelaria@alicjabien.pl
autor opracowania
NAWIGACJA
Podstawowe zasady
Prawo autorskie normuje ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Od 19 lipca 2018 r. zasady działania organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi normuje odrębna ustawa – Ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Termin „prawo autorskie” odnosi się do zestawu praw, które powstają w związku z utworem.
Polskie prawo autorskie opiera się na kilku podstawowych zasadach:
- Ochroną obejmowane są utwory oraz obiekty praw pokrewnych (np. artystyczne wykonania, fonogramy, wideogramy, nadania, pierwsze wydania, publikacje naukowe). Ochrona dotyczy niematerialnych dóbr, a nie fizycznych przedmiotów (jak książki, płyty), przy czym coraz częściej dobra te są rozpowszechniane w formie cyfrowej.
- Aby utwór podlegał ochronie, wystarczy jego uzewnętrznione ustalenie – nie ma potrzeby rejestrowania go ani spełniania innych formalności.
- Autorskie prawa osobiste (takie jak prawo do autorstwa, integralności dzieła i decydowania o jego pierwszym rozpowszechnieniu) zawsze przysługują twórcy, są niezbywalne i bezterminowe. W odniesieniu do praw pokrewnych prawo osobiste dotyczy tylko artysty wykonawcy.
- Autorskie prawa majątkowe powstają z reguły na rzecz twórcy; w przypadku praw pokrewnych autorskie prawa majątkowe powstają na rzecz producenta danego dobra niematerialnego, z wyłączeniem jednak praw artysty wykonawcy; czas ochrony tych praw jest zróżnicowany w zależności od rodzaju chronionego dobra; w odniesieniu do utworów wynosi z reguły 70 lat od daty śmierci twórcy, w przypadku zaś przedmiotów praw pokrewnych jest odmienny dla różnych przedmiotów ochrony: od 70 lat dla fonogramów i artystycznych wykonań utrwalanych na fonogramie – opublikowanych lub inaczej rozpowszechnionych, poprzez 50 lat względem innych fonogramów i artystycznych wykonań oraz nadań programów, 30 lat dla wydań naukowych i krytycznych, do 25 lat w przypadku pierwszych wydań.
- Treść ochrony majątkowej jest różna – najszersza dotyczy utworów i obejmuje wszelkie formy korzystania z nich, podczas gdy w przypadku przedmiotów praw pokrewnych ogranicza się do wyraźnie określonych w ustawie sposobów eksploatacji.
- Autorskie prawo majątkowe nie daje pełnej wyłączności w korzystaniu z utworu, głównie z powodu braku ochrony pomysłu i informacji zawartych w utworze oraz przepisów o dozwolonym użytku osobistym i publicznym, które pozwalają na określone wykorzystanie dzieła bez zgody twórcy.
- Naruszenie praw autorskich i pokrewnych może prowadzić do odpowiedzialności karnej oraz roszczeń cywilnych, takich jak żądanie zaprzestania naruszeń czy roszczenie o odszkodowanie. Ochrona jest wspierana przez przepisy zakazujące usuwania zabezpieczeń technicznych, roszczenia informacyjne oraz ochronę celną przed importem produktów naruszających prawa własności intelektualnej.
- Ochrona praw autorskich ma charakter terytorialny i dotyczy wyłącznie Polski, natomiast ochrona za granicą zależy od prawa innych państw oraz międzynarodowych umów, które Polska zawarła.
Przedmiot prawa autorskiego - utwór
Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór, czyli każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Pojęcie to odnosi się więc do dobra niematerialnego, które powinno spełniać następujące przesłanki.
Po pierwsze, utwór powinien być rezultatem pracy człowieka (twórcy). Nie stanowią zatem przedmiotu prawa autorskiego twory przyrody (np. wzory malowane na szybie przez mróz).
Po drugie, utwór musi być ustalony, a zatem do zaistnienia utworu konieczne jest jego uzewnętrznienie (zakomunikowanie innym niż twórca osobom), choćby w postaci nieutrwalonej (jak to ma miejsce np. przy muzycznej improwizacji). Powstanie prawa autorskiego nie jest więc uzależnione od utrwalenia utworu na jakimkolwiek materialnym nośniku. Do czasu zakomunikowania utworu światu, a więc gdy istnieje on tylko w świadomości twórcy, nie powstaje ochrona z tytułu prawa autorskiego.
Po trzecie, utwór powinien spełniać przesłankę cechy twórczości o indywidualnym charakterze.
Dla przyznania rezultatowi pracy ludzkiej statusu utworu nie mają znaczenia m.in. takie okoliczności, jak:
- ze względu na osobę twórcy – wiek, poczytalność i kwalifikacje twórcy, jego pozycja we własnym środowisku, przekonanie autora o twórczym charakterze rezultatu pracy;
- ze względu na proces tworzenia dzieła – zamiar stworzenia utworu, sprawowanie kontroli nad procesem powstania utworu (z ochrony korzystają również dzieła, przy których powstaniu rolę odgrywał przypadek), wysiłek twórcy włożony w jego stworzenie, czy nakład pracy;
- ze względu na rezultat pracy – wielkość, jego przeznaczenie i sposób wyrażenia, wartość (estetyczna, naukowa lub użytkowa – ochronie autorskiej podlegają także dzieła bezwartościowe), sprzeczność treści lub sposobu rozpowszechniania utworu z prawem, ukończenie utworu (ochronie podlegają także plany, szkice, projekty utworów, ich wstępne wersje, a także nieukończone części).
W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:
- wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
- plastyczne;
- fotograficzne;
- lutnicze;
- wzornictwa przemysłowego;
- architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
- muzyczne i słowno-muzyczne;
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
- audiowizualne (w tym filmowe).
Wyliczenie to ma jednak tylko przykładowy charakter.
Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia. Nie są objęte ochroną, a więc nie stanowią utworów: odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Przedmiotu prawa autorskiego nie stanowią także:
- akty normatywne lub ich urzędowe projekty;
- urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole;
- opublikowane opisy patentowe lub ochronne;
- proste informacje prasowe.
Utwór zależny
Przedmiotem prawa autorskiego jest również utwór zależny, czyli opracowanie cudzego utworu, w szczególności tłumaczenie, przeróbka czy adaptacja. Utwór taki spełnia wszystkie cechy utworu, a nadto stanowi opracowanie cudzego utworu. Istotą opracowania jest przejęcie elementów o charakterze twórczym w rozumieniu prawa autorskiego z innego utworu do nowego, przy założeniu, że także własny wkład autora dzieła zależnego zawiera tego rodzaju elementy twórcze.
Prawo autorskie do dzieła zależnego nie różni się zasadniczo pod względem treści od prawa, jakie uzyskuje autor dzieła samoistnego. Obejmuje zarówno prawa osobiste, jak i majątkowe. Podlega też, analogicznie do prawa do utworu samoistnego, ograniczeniom wynikającym z przepisów o dozwolonym użytku. Jest to prawo odrębne od prawa przysługującego dziełu macierzystemu, a więc autor opracowania nie może zabronić innemu twórcy dokonania kolejnego, samodzielnego opracowania tego samego dzieła macierzystego, a czas trwania ochrony obu tych dzieł jest liczony niezależnie.
Rozporządzanie dziełami zależnymi i korzystanie z nich wymaga zgody twórcy utworu macierzystego (chyba że prawa autorskie do niego wygasły) – w przeciwnym razie dochodzi do naruszenia prawa autorskiego. Udzielenie zezwolenia na korzystanie z dzieła zależnego i rozporządzanie nim następuje z reguły poprzez umowę licencyjną zawieraną między twórcą dzieła macierzystego z twórcą opracowania. Możliwe jest jednak również udzielenie takiej zgody poprzez jednostronną czynność prawną.
Podmiot prawa autorskiego - twórca
Autorskie prawa osobiste powstają zawsze na rzecz twórcy, autorskie prawa majątkowe z reguły na jego rzecz.
Status twórcy jest kwestią faktu. Twórcą jest zawsze osoba fizyczna (nigdy osoba prawna), która wniosła twórczy wkład w dzieło. Określenie twórcy utworu nie podlega woli stron. Dla autorstwa nie ma także znaczenia zdolność do czynności prawnych, stan psychiczny, wiek ani zamiar stworzenia utworu. Autorstwo powstaje przez sam fakt stworzenia dzieła.
Współtwórczość
Utwór często powstaje w wyniku pracy twórczej więcej niż jednej osoby.
O współtwórczości mówimy wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki.
Po pierwsze, możliwe do oznaczenia poszczególne wkłady w utwór muszą mieć twórczy i indywidualny charakter. Współtwórcami nie są te osoby, które np. dostarczyły tylko koncepcję dzieła, prowadziły badania laboratoryjne, kompletowały materiały faktograficzne bądź dokumentację wykorzystaną w dziele itp.
Po drugie, wkłady współtwórców powinny tworzyć jedno dzieło. Utwór współautorski nie jest tylko sumą wkładów twórczych. Ich połączenie musi tworzyć nową, samoistną wartość. W przeciwnym razie dojdzie do powstania dwa dzieła przeznaczone do wspólnej eksploatacji, które podlegają odmiennej regulacji.
Po trzecie, niezbędna jest współpraca autorów (istnienie porozumienia między nimi), polegająca co najmniej na uzgodnieniu zamiaru stworzenia wspólnego dzieła i wzajemnej akceptacji wkładów twórczych.
Dla współtwórczości nie ma znaczenia rozmiar wkładu, czy jego znaczenie. Nie jest również istotne, czy udziały współtwórców są równe.
Współautorom przysługuje autorskie majątkowe prawo wspólne. Domniemywa się, że wielkości ich udziałów są równe. Każdy ze współtwórców może jednak żądać określenia ich wielkości przez sąd, który powinien się kierować wkładami pracy twórczej.
Przedmiotem wspólności są jedynie prawa majątkowe. Autorskie prawa osobiste jej nie podlegają. Każdy ze współtwórców posiada zatem nieobjęte wspólnością autorskie prawa osobiste i samodzielnie je wykonuje.
Wspólność autorskiego prawa majątkowego istnieje nie tylko w przypadku współtwórczości, lecz również w razie pochodnego nabycia prawa autorskiego przez więcej niż jedną osobę (w drodze dziedziczenia lub wskutek zawarcia umowy).
Do wykonywania prawa do całego utworu potrzebna jest zgoda wszystkich współtwórców. W razie jej braku każdy ze współtwórców może żądać rozstrzygnięcia spornej kwestii przez sąd. Uwzględnia się wówczas interesy wszystkich współtwórców, co oznacza, że sąd nie powinien orzekać wyłącznie na podstawie wielkości udziałów. Wykonywanie wspólnego prawa obejmuje nie tylko udzielanie licencji lub zawieranie umów przenoszących autorskie prawa majątkowe, lecz także faktyczne korzystanie z utworu przez współtwórców.
Twórca może natomiast niezależnie wykonywać prawa autorskie do części dzieła, która ma samodzielne znaczenie, o ile nie powoduje to uszczerbku dla praw pozostałych twórców.
Twórczość pracownicza
Autorskie prawo majątkowe do utworu powstaje pierwotnie na rzecz twórcy również wtedy, gdy jego przedmiotem jest utwór stworzony w ramach obowiązków wynikających ze stosunku pracy (a także powołania, mianowania oraz wyboru).
Pracodawca, w braku odmiennej umowy, nabywa autorskie prawa majątkowe do niego dopiero z chwilą przyjęcia utworu, ale tylko w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Późniejsze rozwiązanie umowy o pracę niczego nie zmienia. W szczególności nie powoduje ono, że pracodawca traci prawo autorskie do utworu, a pracownik je odzyskuje. By uniknąć wątpliwości i sporów co do zakresu obowiązku świadczenia pracy twórczej przez pracownika w konkretnej umowie o pracę oraz co do celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron w kwestii eksploatacji utworu przez pracodawcę – warto wyraźnie i szczegółowo uregulować tę kwestię w umowach zawieranych z pracownikami.
Jeśli umowa o pracę nie stanowi inaczej, a wynikające ze stosunku pracy obowiązki twórcy obejmują działalność twórczą, wynagrodzenie za pracę stanowi jednocześnie wynagrodzenie z tytułu przeniesienia autorskich praw majątkowych na pracodawcę lub zezwolenia na korzystanie przez niego z utworu w zakresie objętym umową.
Zasady te nie obejmują dzieł stworzonych w ramach umów cywilnoprawnych: na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.
Autorskie prawa osobiste
Autorskie prawa osobiste są w sposób trwały związane z twórcą i są niezbywalne. Są one bezterminowe (czas ich trwania jest nieograniczony). Te dwie cechy przesądzają o ich innym charakterze niż majątkowych praw autorskich. Prawa te chronią więź twórcy z utworem. Należą do nich:
- prawo do autorstwa utworu;
- prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo udostępniania go anonimowo;
- prawo do nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
- prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
- prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.
Wyliczenie to ma charakter przykładowy.
W praktyce istotne znaczenie ma kwestia dopuszczalności zawierania umów dotyczących autorskich praw osobistych. Niemożliwe jest zbycie tych praw lub zrzeczenie się więzi twórcy z utworem. Nie oznacza to jednak, że niedopuszczalne jest zobowiązanie się do niewykonywania wobec innej osoby danego prawa osobistego lub nawet zezwolenie jej na realizowanie określonego prawa w imieniu twórcy. Dochodzi wtedy do wykonywania, a nie do zbycia lub zrzeczenia się autorskich praw osobistych. Dopuszczalne jest również umowne uregulowanie odpłatnego udzielania zgody przez twórcę na określone działania, które – przy braku takiej zgody – kwalifikowane byłyby jako naruszenie autorskich praw osobistych. W umowie można również określić dozwolone i niedozwolone rodzaje modyfikacji utworu.
Ochrona autorskich praw osobistych
W przypadku zagrożenia autorskich praw osobistych cudzym działaniem twórca może domagać się zaniechania takiego działania.
W razie naruszenia tych praw twórca może wystąpić także z roszczeniem o usunięcie skutków naruszenia oraz – w przypadku doznania krzywdy i zaistnienia winy po stronie naruszającego – o zadośćuczynienie lub o uiszczenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez twórcę cel społeczny. Jeżeli naruszeniu autorskich dóbr osobistych towarzyszy wyrządzenie szkody majątkowej, twórca może domagać się jej naprawienia na zasadach ogólnych.
Śmierć twórcy nie prowadzi do wygaśnięcia autorskich praw osobistych. Z chwilą śmierci twórcy nie dochodzi też przekształcenia się dóbr osobistych twórcy w dobra osobiste osób bliskich. Dobra osobiste twórcy nadal istnieją, zapewniając przede wszystkim poszanowanie prawa do autorstwa i integralności dzieła.
Twórca ma pełną swobodę w wyborze podmiotu (osób fizycznych lub prawnych) upoważnionego do wykonywania i ochrony autorskich praw osobistych po jego śmierci. Ustawa określa krąg podmiotów upoważnionych w braku odmiennej woli zmarłego twórcy. Jest to małżonek, a w jego braku kolejno: zstępni, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa.
Autorskie prawa majątkowe
Twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania, rozporządzania i wynagrodzenia za korzystanie z utworu na wszystkich polach eksploatacji.
Korzystanie z utworu obejmuje przede wszystkim każdą czynność faktyczną dotyczącą utworu, na podstawie której dany podmiot uzyskuje możliwość jego eksploatacji. Działania polegające na korzystaniu z dzieła przez samego uprawnionego określa się jako bezpośrednie korzystanie z dzieła.
W szczególnych przypadkach monopol twórcy może być ograniczony przepisami ustawy.
Wyczerpanie prawa
W Polsce obowiązuje wspólnotowe wyczerpanie prawa. Istota tej konstrukcji polega na tym, że po legalnym wprowadzeniu egzemplarza do obrotu na terytorium EOG wyczerpuje się prawo do zezwalania na obrót takim egzemplarzem na tym terytorium. Wspólnotowe wyczerpanie prawa zostało ustanowione w celu realizacji unijnej zasady swobody przepływu towarów kosztem zasady terytorialności ochrony autorskiej. Uprawniony nie może zatem narzucać żadnych bezwzględnie skutecznych restrykcji co do dalszego obrotu takimi egzemplarzami (płytami, utrwalonym na nośniku programem komputerowym itp.), a więc np. zakazać ich importu do danego kraju EOG w celu uzyskania wyłączności na ich rozpowszechnianie na tym terytorium (np. po wyższych cenach).
Dozwolony użytek
Istotą dozwolonego użytku jest zezwolenie na korzystanie z cudzych utworów chronionych autorskimi prawami majątkowymi bez zgody podmiotu praw autorskich i (co do zasady) bez wynagrodzenia. Dozwolony użytek ogranicza wyłączne prawo podmiotu praw autorskich do korzystania z utworu i do czerpania korzyści z korzystania z utworu. Ograniczenie tych praw wyłącznych jest uzasadnione interesem prywatnym (dozwolony użytek prywatny) lub publicznym (dozwolony użytek publiczny).
Ochrona autorskich praw majątkowych
Do naruszenia autorskich praw majątkowych dochodzi wtedy, gdy określone działanie można traktować jako wkroczenie w zakres cudzego prawa autorskiego. Chodzi o korzystanie z elementów dzieła spełniających autorskoprawną przesłankę twórczości.
W przypadku innych działań o cechach bezprawności, wyrządzających szkodę podmiotowi autorskich praw majątkowych, stosuje się ogólne zasady odpowiedzialności przewidziane w Kodeksie cywilnym. Dla stwierdzenia i powstania odpowiedzialności z tytułu naruszenia prawa autorskiego nie ma znaczenia, czy działaniu temu towarzyszyła wina umyślna, nieumyślna, czy też doszło do niego bez winy sprawcy.
Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:
- zaniechania naruszania;
- usunięcia skutków naruszenia;
- naprawienia wyrządzonej szkody.
- wydania uzyskanych korzyści.
Ponadto, niezależnie od tych roszczeń, uprawniony może się domagać jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd.
Sąd może nakazać osobie, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, na jej wniosek i za zgodą uprawnionego, w przypadku, gdy naruszenie jest niezawinione, zapłatę stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, jeżeli zaniechanie naruszania lub usunięcie skutków naruszenia byłoby dla osoby naruszającej niewspółmiernie dotkliwe.
Sąd, rozstrzygając o naruszeniu prawa, może orzec na wniosek uprawnionego o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz środkach i materiałach użytych do ich wytworzenia, w szczególności może orzec o ich wycofaniu z obrotu, przyznaniu uprawnionemu na poczet należnego odszkodowania lub zniszczeniu. Orzekając, sąd uwzględnia wagę naruszenia oraz interesy osób trzecich.
Umowy o eksploatację autorskich praw majątkowych
Autorskie prawa majątkowe mogą stanowić przedmiot obrotu prawnego, tj. być przedmiotem umów. Wyróżnia się:
- umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych oraz
- umowy licencyjne.
Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych przenosi te prawa nabywcę, a więc w wyniku jej zawarcia dochodzi do zmiany. podmiotu prawa autorskiego.
Umowa licencyjna wywołuje bardziej ograniczone skutki prawne. Jej istotą jest zezwolenie na korzystanie z utworu, a jej skutki nie dotyczą osób trzecich.
Umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowy licencyjne wyłączne wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Dotyczy to także umów zobowiązujących do ich zawarcia.
Strony mają daleko idącą swobodę w ukształtowaniu treści tych umów. Muszą one jednak spełniać następujące wymagania.
Obowiązek specyfikacji pól eksploatacji
Umowa licencyjna lub umowa o przeniesienie prawa autorskiego odnosi się tylko do pól eksploatacyjnych, które zostały w niej wyraźnie wymienione. Najogólniej rzecz biorąc, pole eksploatacji to sposób, w jaki może być wykorzystywany utwór.
Odrębne pola eksploatacji stanowią w szczególności:
- w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
- w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;
- w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Jest to jedynie przykładowe wyliczenie. Monopol twórcy obejmuje bowiem każdą postać korzystania utworu, również tę, która nie jest uwzględniona w tym wyliczeniu, w tym także tzw. przyszłe pola eksploatacji, powstające wraz z postępem techniki.
Wątpliwości wywołują oceny, kiedy pojawia się nowe lub odrębne pole eksploatacji. Aby to rozstrzygnąć, bierze się pod uwagę przede wszystkim okoliczności związane między innymi z z:
- odmiennością technicznego sposobu zwielokrotnienia lub rozpowszechnienia utworu;
- kreowaniem nowego rynku lub zaspokajaniem potrzeb innego kręgu odbiorców;
- odrębnym ekonomicznym znaczeniem określonego sposobu użycia;
- terytorialnym lub językowym zasięgiem użytku.
Zakaz obejmowania umową nieznanych (w chwili zawarcia umowy) pól eksploatacji
Umowa może dotyczyć tylko pól eksploatacji, które są znane w chwili jej zawarcia.
Oznacza to, że nie można przenieść autorskiego prawa majątkowego lub udzielić licencji na polu eksploatacji, które w chwili jej zawarcia jeszcze nie istnieje (np. zwielokrotniania utworu techniką, której jeszcze nie da się zastosować).
Zakaz zawierania umów w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości
Twórca nie może przenieść autorskich praw majątkowych (lub udzielić licencji) do wszystkich swoich utworów lub wszystkich utworów danego rodzaju mających powstać w przyszłości. Oznacza to, że np. pisarze nie może przenieść praw do wszystkich swoich przyszłych powieści na jednego wydawcę. Ma to na celu jego ochronę.
Możliwe jest natomiast zawarcie umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworów mających powstać w przyszłości, o ile tylko nie obejmuje ona całego przyszłego dorobku twórczego autora.
Zakaz zbycia i zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wprowadza zakaz zbywania i zrzekania się prawa do wynagrodzenia z tytułu:
- droit de suite, czyli dokonanych zawodowo odsprzedaży oryginalnych egzemplarzy utworu plastycznego lub fotograficznego;
- opłat ze sprzedaży urządzeń przeznaczonych do zwielokrotniania utworów i przedmiotów praw pokrewnych oraz czystych nośników służących do utrwalania tych dóbr niematerialnych;
- opłat od posiadaczy urządzeń reprograficznych prowadzących działalność gospodarczą;
- tantiem za udostępnianie dzieł w Internecie;
- najmu egzemplarzy utworów audiowizualnych i ich publicznego wytwarzania;
- udostępniania artystycznego wykonania w Internecie – od 20 lutego 2025 r.