ALICJA BIEŃ & ALICJA TARKOWSKA KANCELARIE ADWOKACKIE & KANCELARIE PARTNERSKIE
Pawilońska 47
91-487 Łódź, Polska
tel. +48 42 630 40 10
fax +48 42 630 97 00
kancelaria@alicjabien.pl
autor opracowania
Definicja roszczenia
Polskie prawo cywilne definiuje jako możliwość domagania się od oznaczonej osoby zachowania się w określony sposób. Roszczenia wynikają z praw przysługujących danej jednostce – np. praw rzeczowych, jak własność, prawa do spadku, a także praw wynikających z umów. Osoba, której przysługuje roszczenie nazywana jest wierzycielem, a ten, na kim ciąży obowiązek – dłużnikiem.
Rodzaje roszczeń
Roszczenia można podzielić ze względu na:
- Charakter obowiązku: o działanie (zwrot długu, zapłata pieniędzy); o zaniechanie (zaprzestanie korzystania z cudzej własności);
- Możliwość żądania spełnienia obowiązku: wymagalne (takie, których termin płatności nadszedł); niewymagalne (takie, których termin płatności nie nadszedł);
- Możliwość dochodzenia przed sądem: zaskarżalne; niezaskarżalne;
- Przedmiot świadczenia: pieniężne; niepieniężne;
- Charakter świadczenia: majątkowe; niemajątkowe;
- Zbywalność: zbywalne w drodze cesji; niezbywalne (np. roszczenie o alimenty).
Przedawnienie roszczeń
Przedawnienie to instytucja prawna zgodnie z którą po upływie określonego terminu roszczenie nie jest już egzekwowalne – roszczenie nadal istnieje, ale nie można już go dochodzić przed sądem i egzekwować. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.
W polskim systemie prawnym przedawnieniu ulegają roszczenia majątkowe, co do zasady po 6 latach. Niektóre roszczenia, na przykład związane z działalnością gospodarczą i świadczenia okresowe, przedawniają się po 3 latach. Inne, takie jak roszczenia z tytułu umowy przedwstępnej, mają termin roczny. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Uwaga! Niemożliwa jest zmiana terminu przedawnienia w umowie.
W momencie, w którym roszczenie zostało uznane przez sąd termin jego przedawnienia staje się 6 letni, niezależnie od rodzaju roszczenia. Jednakże, jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się w momencie, gdy roszczenie staje się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
Bieg przedawnienia może zostać przerwany w wyniku działania przed sądem lub przed innymi organami, które ma na celu dochodzenie roszczeń, a także przez wszczęcie mediacji lub próbę ugodową. Po przerwaniu biegu przedawnienia, termin przedawnienia zaczyna biec od nowa.
Roszczenia, o ile nie uległy przedawnieniu, mogą być dochodzone na różny sposób, w zależności od charakteru konkretnego roszczenia. Co do zasady w Polsce możliwe są: droga sądowa i rozwiązywanie sporów w drodze arbitrażu, jeśli w umowie została zawarta klauzula arbitrażowa.