ALICJA BIEŃ & ALICJA TARKOWSKA KANCELARIE ADWOKACKIE & KANCELARIE PARTNERSKIE
Pawilońska 47
91-487 Łódź, Polska
tel. +48 42 630 40 10
fax +48 42 630 97 00
kancelaria@alicjabien.pl
autor opracowania
NAWIGACJA
Ogólne informacje
Jest to spółka osobowa, która może powstać tylko w określonych przypadkach – mogą ją założyć tylko osoby fizyczne, które posiadają kwalifikacje zawodowe do wykonywania określonych w Kodeksie spółek handlowych wolnych zawodów.
Partnerami w spółce mogą być osoby uprawnione do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, fizjoterapeuty, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, diagnosty laboratoryjnego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego. Jest to lista wyczerpująca, co oznacza, że osoby wykonujące inne zawody niż wyżej wymienione, nie mogą założyć spółki partnerskiej.
Spółkę mogą założyć także przedstawiciele kilku z wymienionych zawodów, chyba że szczególne przepisy dotyczące któregoś z zawodów zabraniają takiej działalności.
Firma spółki powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera z zaznaczeniem „partner”, „partnerzy” albo „spółka partnerska”, a także określenie wolnego zawodu. Możliwe jest używanie również skrótu „sp. p.”.
Bardzo ważne jest to, że przepisy o spółce partnerskiej w Kodeksie spółek handlowych nie regulują wszystkich kwestii. Spółka partnerska jest bowiem podobna do spółki jawnej, a przepisy o spółce partnerskiej regulują tylko odmienności w stosunku do spółki jawnej. W sprawach nieuregulowanych, do spółki partnerskiej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Powstanie spółki partnerskiej
W celu założenia spółki partnerskiej przede wszystkim musi zostać zawarta umowa spółki w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W niektórych sytuacjach wymagana jest forma szczególna, wówczas umowa spółki jest zawierana w formie aktu notarialnego (gdy wnoszona zostaje nieruchomość) lub w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (gdy wkładem jest przedsiębiorstwo).
Umowa spółki partnerskiej musi określać:
- wolny zawód wykonywany przez partnerów (lub kilka wolnych zawodów, jeśli spółkę zakładają przedstawiciele różnych zawodów);
- przedmiot działalności;
- nazwiska i imiona partnerów ponoszących nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki;
- nazwiska i imiona partnerów reprezentujących spółkę (jeśli spośród partnerów tylko niektórzy będą reprezentować spółkę;
- firmę (nazwę) i siedziba spółki;
- czas trwania spółki;
- wkłady wnoszone przez każdego partnera i ich wartość.
Każdy ze wspólników musi wnieść do spółki swój wkład, przy czym przepisy nie określają minimalnego wkładu finansowego, który muszą wnieść partnerzy.
Do powstania spółki partnerskiej wymagane jest wpisanie spółki do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
Rejestracja spółki partnerskiej
Każdy wspólnik ma prawo jak i obowiązek, aby zgłosić spółkę do rejestru. Właściwy w tym przypadku jest Sąd Rejonowy (Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego) miejscowo właściwy ze względu na siedzibę spółki. Termin na złożenie wniosku to 7 dni od dnia zawarcia umowy spółki partnerskiej.
Od 1 lipca 2021 roku postępowanie rejestrowe jest prowadzone elektronicznie, czyli pisma są kierowane przez przedsiębiorcę za pomocą Portalu Rejestrów Sądowych. Obecnie nie ma możliwości złożenia wniosku o wpis do KRS spółki partnerskiej w formie papierowej.
Zgłoszenie powinno zawierać:
- firmę, siedzibę i adres spółki, nazwiska i imiona partnerów oraz ich adresy albo adresy do doręczeń;
- określenie wolnego zawodu (lub kilku wolnych zawodów);
- przedmiot działalności spółki;
- nazwiska i imiona osób, które mogą reprezentować spółkę (z wyjątkiem sytuacji, gdy umowa spółki nie przewiduje ograniczenia w reprezentacji, czyli gdy spółkę będzie reprezentował każdy z partnerów);
- nazwiska i imiona prokurentów oraz osób powołanych do zarządu (jeśli partnerzy zdecydowali o tym, że w spółce będzie utworzony zarząd);
- nazwiska i imiona partnerów ponoszących nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Współmałżonek wspólnika może również żądać wpisania do rejestru wzmianki o tzw. intercyzie (umowie majątkowej między małżonkami).
Do wniosku o zarejestrowanie spółki partnerskiej w rejestrze przedsiębiorców KRS należy załączyć:
- umowę spółki;
- potwierdzenie uprawnień do wykonywania wolnego zawodu każdego partner;
- oświadczenie członków zarządu (jeśli w spółce powołano zarząd) – powinna być dołączona zgoda na ich powołanie a także ich adresy do doręczeń albo adresy do doręczeń elektronicznych;
- dowód uiszczenia opłaty sądowej;
- pełnomocnictwo, jeśli to pełnomocnik składa wniosek.
Załącznik w formie elektronicznej powinien zostać opatrzony podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym. W Portalu Rejestrów Sądowych wystarczy, że zostanie dodany oddzielny plik z podpisem.
Załącznik w formie elektronicznej powinien zostać opatrzony podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym. W przypadku, gdy podstawą wpisu do rejestru jest akt notarialny, należy wskazać numer aktu notarialnego (identyfikatora) w systemie CREWAN – Centralny repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych.
Wniosek należy opłacić i wysłać do sądu – opłata wynosi 600 złotych (wliczona jest opłata za ogłoszenie w Monitorze Sądowym Gospodarczym). Gdy wniosek składa pełnomocnik to musi zostać dodatkowo uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.
Po złożeniu wniosku do sądu otrzymujemy informacje o nadaniu sprawie sygnatury. Oczekiwanie na wpis może w praktyce trwać od kilku dni do nawet kilku miesięcy.
Wpis spółki do rejestru ma charakter konstytutywny, co oznacza, że sama spółka powstaje dopiero z chwilą wpisu jej do rejestru.
Automatycznie przy wpisie spółki do KRS spółka otrzymuje swój NIP (numer identyfikacji podatkowej i REGON (numer w rejestrze Głównego Urzędu Statystycznego). Mimo tego, należy złożyć do Urzędu Skarbowego formularz NIP-8, który zawiera dodatkowe informacje niezbędne urzędowi – należy tego dokonać w terminie 21 dni od dnia wpisu spółki do KRS.
Wkłady wspólników i udziały
Majątkiem spółki jest wszystko to, co wnieśli wspólnicy (wkład wspólnika może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki), a także wszystko to, co nabyła spółka w czasie jej istnienia.
Przedmiotem wkładu wspólnika nie może być zobowiązanie do prowadzenia spraw spółki partnerskiej, gdyż jest to obowiązek i uprawnienie każdego z nich. W razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników są równe.
Każdy ze wspólników posiada tzw. „udział kapitałowy”, który odpowiada wartości rzeczywiście wniesionego wkładu.
Stosunki wewnętrzne spółki partnerskiej
a) Prowadzenie spraw w przypadku braku zarządu
Zarząd w spółce partnerskiej nie jest obowiązkowy. Jeśli nie zostanie powołany, to zasady wewnętrznego działania spółki i prowadzenia jej spraw są bardzo podobne do tych w spółce jawnej.
Poniższe zasady dotyczą sytuacji, gdy wspólnicy nie określą reguł działania spółki w inny sposób niż wynikający z przepisów Kodeksu spółek handlowych.
Każdy wspólnik może prowadzić samodzielnie sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności, bez konieczności uzyskiwania zgody pozostałych wspólników w formie uchwały. Wyjątkiem jest sytuacja, w której choć jeden ze wspólników sprzeciwił się danej decyzji – wówczas konieczne jest podjęcie uchwały przez wspólników, przy czym musi być to uchwała jednomyślna wspólników uprawnionych do prowadzenia spraw spółki (nikt ze wspólników mających prawo do prowadzenia spraw spółki nie może się sprzeciwić).
Podobnie, w sytuacjach nagłych, jeśli zaniechanie danej czynności mogłoby spowodować szkodę dla spółki, wspólnik mający prawo prowadzenia spraw spółki może działać samodzielnie, bez uchwały wspólników.
Jeśli natomiast chodzi o czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu (np. czynności związane z nabyciem lub zbyciem wartościowego/istotnego składnika majątku, takiego jak nieruchomość), to do takich czynności konieczna jest zgoda wszystkich wspólników, w tym także wspólników wyłączonych od prowadzenia spraw spółki.
Wspólnik może być pozbawiony prawa do prowadzenia spraw spółki lub zwolniony z obowiązku prowadzenia spraw spółki. Jest to możliwe wyłącznie z ważnych powodów i wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
b) Prowadzenie spraw w przypadku powołania zarządu
Jeśli zarząd zostanie powołany, to sposób prowadzenia spraw spółki partnerskiej jest odmienny. W takim przypadku zastosowanie mają niektóre przepisy o zarządzie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (gdzie zarząd jest obowiązkowy).
- Członkiem zarządu może być partner (wspólnik) albo osoba spoza grona wspólników (niekoniecznie musi być to osoba wykonująca wolny zawód), natomiast wymagane jest, aby co najmniej jeden partner był członkiem zarządu.
- Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników;
- Prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Prawa członka zarządu do reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.
- Każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.
- Każdy członek zarządu może prowadzić bez uprzedniej uchwały zarządu sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Jeśli jednak przed załatwieniem danej sprawy chociaż jeden z innych członków zarządu sprzeciwi się danej decyzji, bądź jeśli dana sprawa przekracza zakres zwykłego zarządu, wówczas konieczna jest uchwała zarządu.
- Członka zarządu obejmuje zakaz działań konkurencyjnych wobec spółki.
c) Udział w zyskach i stratach
Niezależnie od tego, czy w spółce partnerskiej powołano zarząd, czy też nie, kwestie majątkowe i udział w zyskach oraz stratach są uregulowane tak samo, tj.:
- Wspólnicy spółki partnerskiej mają prawo do uczestniczenia w zyskach spółki oraz uczestniczy w stratach spółki. Zasadą jest to, że każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wkładu. Umowa spółki może zwalniać danego wspólnika z udziału w stratach, ale nie może pozbawić go udziału w zysku.
- Każdy ze wspólników ma prawo do tego, aby żądać podziału i wypłaty całości zysku na koniec roku obrotowego. Zysk przeznacza się w pierwszej kolejności na uzupełnienie udziału wspólnika, jeśli udział ten został wcześniej uszczuplony wskutek straty poniesionej przez spółkę. Dodatkowo, każdy wspólnik ma prawo do 5% odsetek od swojego udziału kapitałowego, nawet jeśli spółka poniosła stratę. Zasady podziału zysków i strat mogą być oczywiście regulowane odmiennie umową spółki.
d) Zakaz konkurencji
Każdy ze wspólników ma również obowiązek powstrzymania się od działalności sprzecznej z interesami spółki, a także nie może wykonywać działalności konkurencyjnej bez zgody pozostałych wspólników. Naruszenie zakazu konkurencji wiąże się z obowiązkiem naprawienia szkody wyrządzonej spółce.
e) Działania zawodowe Partnerów
Należy podkreślić, że w spółce partnerskiej, bez względu na to, czy powołano w niej zarząd, czy też nie, działalność zawodową wykonuje sam partner.
Reprezentacja spółki partnerskiej
- Jeśli nie powołano zarządu
Co do zasady, to każdy z partnerów ma prawo reprezentacji spółki na zewnątrz (chyba że umowa stanowi inaczej), a pozbawienie tego prawa może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów w drodze uchwały wspólników podjętej większością ¾ głosów w obecności co najmniej 2/3 ogólnej liczby partnerów. Pozbawienie partnera prawa reprezentowania spółki staje się skuteczne z chwilą wpisu do KRS.
- Jeśli powołano zarząd
Jeśli w spółce powołano zarząd, to członkowie zarządu reprezentują spółkę na zewnątrz (np. podpisują umowy z klientami). Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.
Odpowiedzialność za zobowiązania spółki partnerskiej
Charakterystyczną cechą wszystkich spółek osobowych jest to, że odpowiedzialność wspólników nie jest ograniczona tylko do wkładów wniesionych przez wspólników.
Wierzyciele w razie potrzeby mogą prowadzić egzekucję nie tylko z majątku spółki, ale także z majątku wspólników, gdyby egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna – jest to więc tzw. odpowiedzialność subsydiarna.
Nowy wspólnik, który przystąpił do spółki już istniejącej, odpowiada za zobowiązania powstałe przed dniem jego przystąpienia.
Wierzyciele mogą dochodzić swoich roszczeń przeciwko jednemu ze wspólników, ale także przeciwko kilku z nich, co oznacza, że mamy do czynienia z odpowiedzialnością solidarną. Wspólnicy, którzy spłacili wierzyciela mają tzw. roszczenie regresowe wobec innych dłużników – zwrotu spełnionego świadczenia.
Powyższe zasady są takie same, jak w przypadku spółki jawnej. W spółce partnerskiej jest natomiast jedna zasadnicza różnica z punktu widzenia zakresu odpowiedzialności wspólników (partnerów).
Zasadą jest bowiem to, że partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe:
- w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce (przykładowo – jeśli w spółce jest dwóch adwokatów, a jeden z nich popełni błąd w sztuce i będzie musiał zapłacić odszkodowanie, to tylko ten adwokat jest odpowiedzialny za to zobowiązanie);
- wskutek działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera (przykładowo – jeśli w spółce działa dwóch architektów i błąd został popełniony przez pracownika nadzorowanego przez jednego z architektów, to ten architekt będzie ponosił odpowiedzialność).
Procedura rozwiązania spółki partnerskiej
Do przyczyn rozwiązania spółki partnerskiej należą:
- powody przewidziane w umowie spółki;
- jednomyślna uchwała wszystkich wspólników;
- ogłoszenie upadłości spółki;
- prawomocne orzeczenie sądu;
- utrata przez wszystkich partnerów prawa wykonywania wolnego zawodu.
W przypadku rozwiązania spółki partnerskiej zasadniczo stosowane są przepisy dotyczące rozwiązania spółki jawnej, z kilkoma wyjątkami – niektóre kwestie są uregulowane inaczej, mianowicie:
- W przypadku utraty przez partnera uprawnień do wykonywania wolnego zawodu, obowiązany jest on do wystąpienia ze spółki najpóźniej z końcem roku obrotowego, w którym utracił swoje uprawnienia. Musi w tym celu skierować on pisemne oświadczenie do partnera uprawnionego do reprezentowania spółki albo do zarządu.
- Jeśli w spółce pozostaje jeden partner albo gdy tylko jeden posiada jeszcze uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu, spółka ulegnie rozwiązaniu najpóźniej z upływem roku od zaistnienia tych okoliczności.
Likwidacja spółki partnerskiej
Likwidacja spółki partnerskiej odbywa się na takich samych zasadach, jak w przypadku spółki jawnej.